Schuurmachines: hoe kies en gebruik je ze?
De scherpe kantjes eraf halen kan niet enkel door manueel te schuren, maar ook machinaal. Er bestaan verschillende schuurmachines voor verschillende toepassingen, maar er zijn een aantal aandachtspunten die voor alle machines gelden. Ben je op zoek naar een nieuwe machine of wil je weten hoe je veilig je schuurmachine gebruikt? Lees dan hier verder.
Eigenschappen
Accu of snoer?
Eerst maak je de overweging of je beter af bent met een elektrisch model, of één op accu. Hier valt veel te zeggen voor een accu: het buiten opschuren van de raamkozijnen, het schuren van de trap tot in alle hoeken en kantjes ... De vrijheid van snoerloos werken is dan welkom.
Desondanks blijft een machine met snoer ook gewild. Schuren vraagt behoorlijk veel kracht van de machine, en dat aan een constante vraag. Niet onmogelijk, maar wel moeilijker met een accumachine. Een accu maakt de machine ook zwaarder, wat het werk lastiger maakt.
Toerental
De toerentalregeling van een schuurmachine geeft aan hoe vaak de schuurzool heen en weer beweegt per minuut. Niet onbelangrijk, bij een lager toerental warmt het schuuroppervlak minder op en verbrand je de verf van je werkstuk niet, want dat is moeilijker te verwijderen. Zo kan je telkens je schuurbewegingen afstemmen op het materiaal dat je bewerkt.
Schuurzool
Machinaal schuren gebeurt met een schuurzool. Op de meeste schuurzolen wordt het schuurpapier met een klittenbandhechting aangebracht. Dit hechtingssysteem is uiteraard aan slijtage onderhevig, zodat het schuurpapier op een zeker moment niet goed meer vast blijft zitten aan de schuurzool. Tegenwoordig zijn er daarom schuurzolen die je zelf kan vervangen.
Vlakschuurmachines zijn ook voorzien van papierklemmen met een veer, zodat er schuurpapier op rol gebruikt kan worden.
Stofafzuiging
Stofgaten
Zowel in de rechthoekige als de ronde schuurzolen zijn er een aantal stofgaten aanwezig waarlangs het schuurstof afgezogen wordt. Om toch gebruik te kunnen maken van niet-geperforeerd schuurpapier op rollen, kan je een gatenprikplank gebruiken waarmee je gaten prikt in het schuurpapier die overeenstemmen met de stofgaten op de schuurmachine.
Hoe stof afzuigen
Er bestaan schuurmachines die zelf voorzien zijn van een stofbak of een stofzak. Sommige schuurmachines kan je ook aansluiten op een bouwstofzuiger. Het snoer van je schuurmachine kan daarbij worden ingeplugd in een bouwstofzuiger met automatische start/stopfunctie. Treedt de schuurmachine in werking, dan wordt de stofzuiger automatisch geactiveerd en kun je meteen stofvrij werken. Tegenwoordig kan dat ook draadloos via bluetooth geactiveerd worden, al moet je de slang van de stofzuiger wel nog steeds aansluiten.
Schuurdiameter
De schuurdiameter, excentriciteit of schuuruitslag van een toestel bepaalt hoeveel millimeter de zool vrij kan bewegen tijdens het schuren. Deze beweging varieert van 2 tot 8 mm. Hoe groter de excentriciteit, hoe groter de oppervlakte die je tijdens het schuren bewerkt.
Voor afwerking is het belangrijk een toestel te kiezen met een minimale schuurdiameter, zodat je heel precies kunt werken. Sommige toestellen hebben een switch, zodat je het toestel kunt gebruiken voor zowel de afwerking (kleine schuurdiameter) als voor het voorbereidend schuren (grote schuurdiameter).
Vermogen
Het vermogen van een schuurmachine (uitgedrukt in Watt) loopt globaal gezien sterk uiteen. Hoe meer vermogen het toestel aankan, hoe beter je gewapend bent voor intensief gebruik. Nog belangrijker voor de efficiëntie, is het type machine dat je gebruikt. Bij een accutoestel houd je ook rekening met de accuduur (uitgedrukt in Ah).
Ergonomie
Een schuurmachine trilt. Hoe beter die dan in de hand ligt, hoe vlotter je ermee zal werken. Een soft grip op de handgrepen maakt het werk veel aangenamer.
Qua handigheid is een lichter toestel beter te gebruiken bij bovenhandse werkzaamheden of op krappe plekken. Je armen zullen er minder 'zwaar' van worden. Ben je linkshandig? Sommige toestellen zijn daar ook aan aangepast.
Toepassingen
Excentrische schuurmachine
Een excentrische schuurmachine heeft een (meestal ronde) schuurzool die een roterende beweging maakt, ideaal voor het wegnemen van materiaal op grote oppervlakten. Ook rondingen of gebogen werkstukken weet deze machine uiterst goed aan te pakken. Dankzij de excentrische bewegingen schuurt deze machine sneller dan een vlakschuurmachine. Aangezien het schuurblad rond is, is het niet mogelijk om er in hoeken mee te schuren.
Vlakschuurmachine
Voor het schuren van hoeken ben je beter af met een type dat een rechthoekige schuurzool heeft: een vlakschuurmachine. Sommige vlakschuurmachines hebben twee snelheidsstanden:
- bij zachte materialen gebruik je de laagste stand;
- bij harde materialen wil je net dat er meer schuurbewegingen per minuut worden gemaakt en is de hoogste stand dus aangewezen.
Multischuurmachine
Een multischuurmachine is breder inzetbaar dan de vlak- of excentrische schuurmachine, dankzij de hoefijzervormige schuurzool. Het bredere stuk werkt goed bij grotere oppervlakten, de punt van de neus is dan weer handig bij hoekjes en randen. Ideaal voor als je moeilijk bereikbare plaatsen moet schuren, of zaken met veel hoeken en kantjes, zoals bijvoorbeeld de spijlen langs een trap of profielen. Sommige multischuurmachines kunnen daarvoor nog worden uitgebreid met extra hulpstukken.
TIP
Je kan voor moeilijk bereikbare plekken ook werken met kleinere driehoekige opzetstukken op een multitool.
Bandschuurmachine
Een bandschuurmachine bijt zich echt vast in het weg te werken materiaal. Je gebruikt ze om verf- en laklagen snel te verwijderen of ruw schuurwerk te doen waarbij veel materiaal moet worden weggenomen. Je moet de schuurband eerst afregelen zodat hij mooi uitgelijnd ligt op de machine.
Doordat deze machine zoveel in één beweging weghaalt, hou je het schuuroppervlak nooit te lang stil op één plaats. Anders vorm je een put in je werkstuk. Blijf dus constant bewegen. Indien voorzien, regel je het apparaat ook qua schuursnelheid. Een lagere of juist hogere snelheid is prettiger voor verschillende soorten werk.
Stationair schuren
Een bandschuurmachine gebruik je voornamelijk voor grotere objecten. Wil je er ook kleinere details mee kunnen afwerken, dan kan je die stationair gebruiken. Om dat mogelijk te maken, zorg je enerzijds voor een constructie waarop je de bandschuurmachine kan vastklemmen, anderzijds voor een werktafel waarop je de te schuren stukken kan bewegen.
Schuurroller
Een andere veelzijdige schuurmachine is een schuurroller. Deze dient niet alleen om vlakke delen te schuren, maar je kan er ook diverse breedtes van schuurrollen op monteren, alsook lamellenschijven die je kan gebruiken om groeven, hoeken en bochten aan te pakken.
Een schuurroller is meestal voorzien van verschillende schuursnelheden, zodat je de machine kan aanpassen aan de vorm en het materiaal van je werkstuk.
Alternatieven
Met de haakse slijper
Er bestaat ook een handige schuurvariant om te gebruiken op je haakse slijper. Nadat je de slijpschijf hebt verwijderd, monteer je er een schuurpad met klittenband op. Vervolgens pas je de juiste korrelgrootte toe en dan kan je in een mum van tijd materiaal weghalen. Je moet behoorlijk ervaren zijn om hiermee vlak te kunnen schuren; het is vooral bedoeld om ruwe balken of creatieve werkstukken te polijsten.
Met de vijl
Moeilijk te bereiken plaatsen om te schuren? Wat dacht je van een elektrisch aangedreven vijl waarmee je nauwkeurig kan polijsten op moeilijk bereikbare plekken?
Met de boormachine
Een variant om vlug te werken bij rondingen, is een schuurcilinder of schuurmop die je plaatst op een doodgewone accuboormachine. Je maakt er een zachte, ronde beweging mee waardoor je tot een mooi resultaat komt. Onthoud hier ook bij dat de machine veel materiaal in één keer weghaalt.
